Vliedorp

From veenkoloniale voorouders
Jump to navigation Jump to search

Template:Infobox plaats in land

Vliedorp (historisch: Fledorp, Gronings: Vliedörp) is de naam van een streek en een voormalig wierdedorp even ten noorden van Houwerzijl in de gemeente De Marne in de Nederlandse provincie Groningen. Het ligt direct ten noorden van de Houwerzijlstervaart en ten zuiden van de wegstreek (vroeger waterloop) Vlakke Riet.

Geschiedenis[edit]

Vliedorp is ontstaan op een wierde uit het begin van de jaartelling. Rond 1200 werd hier een stenen kerk gebouwd, mogelijk nadat er eerder al een houten kerk stond. Het dorp wordt voor het eerst vermeld in 1418 als 'to Fleghum'. Deze naam wordt verklaard uit het Oudfriese 'fliach-hêm', wat wordt vertaald als "vluchtplaats"; de plek (heem) waar men bij hoogwater naartoe kon vluchten (vlieden). In een oorkonde van 1495 wordt gesproken van 'Fledorper karspel'. Vanaf die tijd wordt de naam met het achtervoegsel -dorp geschreven.<ref>Berkel, G. van & K. Samplonius (2007), Nederlandse plaatsnamen: herkomst en historie. 4e dr. p. 469.</ref> Het was een van de vier dorpen van het Grote Reedschap.

In 1651 werd het dorp kerkelijk verenigd met Houwerzijl, omdat het nog nauwelijks iets voorstelde. In Houwerzijl werd ook de kosterij gevestigd. De kerk en het kerkhof bleven in gebruik. De afbeelding van de kerk en haar toren zijn onder andere te vinden op een kaart van Jannes Tideman uit 1658. Volgens Van der Aa was de toren van hout. Na 1695 werd de kerk door verval niet meer gebruikt en is kort daarna (vòòr 1700) afgebroken. Door de Kerstvloed van 1717 trok de al afnemende bevolking nog sneller weg, naar het dorp Niekerk. Het kerkhof bleef echter in gebruik, zodat er de merkwaardige omstandigheid was, dat het dorp Houwerzijl zijn doden ongeveer 2 kilometer buiten het dorp begroef op een plek die vaak alleen over de Houwerzijlstervaart per boot bereikbaar was. In 1868 werd het kerkhof officieel gesloten voor begrafenissen, maar de laatste grafsteen dateert van 1894.

De laatste huizen van Vliedorp werden afgebroken rond 1750, de weem (pastorieboerderij), die ten noorden van de kerk stond, werd echter pas na 1800 afgebroken. In de volksmond heet de wierde van Vliedorp daarom Ol Weem, ook gespeld als Olle Weem of Olweem. Weem komt van het Oudfriese wetheme en betekent kerkelijk bezit. Ol komt van old (oud).

Het noordelijk deel van de wierde werd eind 19e eeuw afgegraven vanwege de vruchtbare grond, waardoor het noordelijk gedeelte van het kerkhof zich nu op maaiveldniveau bevindt. In 1999 werd de wierde gerenoveerd. Het wierdekerkhof in Vliedorp met 12 grafstenen is nog steeds aanwezig en wordt beheerd door Het Groninger Landschap. Na de aanleg van een fietspad in de ruilverkaveling is de plek weer over land te bezoeken.

Trivia[edit]

Over Vliedorp zijn in de loop der geschiedenis veel legenden verteld. Van der Aa schreef bijvoorbeeld dat sommigen dachten dat Vliedorp het oudste dorp van Groningen zou zijn en dat dit (net als overigens Leens en Zoutkamp) de plek zou kunnen zijn van zowel de Romeinse vestingen Phleum en Flevum (lichte naamsgelijkenis met Vliedorp) en de Romeinse haven 'Manarmanis Portus' waarover Ptolemaeus schreef.<ref>Van der Aa., A.J. (1848), "Vliedorp", Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden, Elfde deel. pp. 746-747.</ref>

Zie ook[edit]

Externe link[edit]


Template:Coor title dms

Categorie:De Marne Categorie:Plaats in Groningen Categorie:Het Groninger Landschap Categorie:Verdwenen plaats in Groningen Categorie:Wierde